Als specialist in het assembleren van hydraulische slangen en koppelingen wordt u geacht op een professionele manier slangen te maken. Ziehier een paar tips die waarschijnlijk voldoende gekend zijn, maar die toch belangrijk zijn en misschien als leidraad kunnen dienen voor de opleiding van nieuwe medewerkers.

Montage voorschriften
Bij de assemblage van slangen en verbindingselementen is het goed speciaal op de volgende punten te letten:

• Slang en verbindingsstuk moeten qua dimensies en maatvoering bij elkaar passen. Wij verwijzen voor meer detail naar de tekeningen en uitleg in de bijgevoegde blaren.
• Slangmateriaal is aan veroudering onderhevig. In de loop van de tijd nemen de eigenschappen af. Let daarom bij opslag en verwerking van slangmateriaal op de maximale bewaartermijn.
• Slangen mogen geen beschadigingen of gebreken vertonen.
• Hydraulische slangen moeten duidelijk herkenbaar en duurzaam van de volgende gegevens zijn voorzien en dit volgens de Europese norm EN 853:
  - Aanduiding van de fabrikant
  - Type slang
  - Nominale doorsnede
  - Fabricagedatum (maand en jaar)
• Slangen assemblages (slangen voorzien van verbindingselementen) moeten daarnaast tevens zijn voorzien van:
  - De aanduiding van de samensteller(vb initialen van de firma)
  - De assemblage datum (maand en jaar)
  - De maximale toegelaten werkdruk (staat gewoonlijk op de slang)
  

Selectie
Bij de selectie van slangen dient, behalve op de werkdruk (zie bijgevoegde tabellen) tevens gelet te worden op mogelijke externe invloeden die kunnen optreden bij de bedoelde toepassingen, zoals mechanische belasting (bijvoorbeeld heen-en-weergaande bewegingen bij spuitmachines), of chemische en thermische belastbaarheid. Let er bij de keuze op, op de grond van de werkdruk, dat de drukopbouw meestal niet lineair maar met pieken verloopt. De werkdruk kan dus hoger uitvallen dan berekend of verwacht. Bij de bepalingen van de slanglengte dient rekening te worden gehouden met fluctuaties in de lengte van de slangen veroorzaakt door het onder druk brengen.

Aanbrengen van slangenassemblages
Bij het aanbrengen van slangassemblages moet op de volgende punten worden gelet:

• Houdt rekening met voldoende bewegingsvrijheid (bij montage aan bewegende delen)
• Belast slangassemblages in principe nooit op trek, torsie of indrukken.
• Voorkom beschadigingen door externe mechanische, chemische of thermische invloeden door het aanbrengen van beschermende inrichtingen.
• Overschrijd de door de fabrikant aangegeven minimale buigstraal niet.
• Breng niet rechtstreeks verfstoffen op de slangen aan (coderen). Dit is sterk af te raden vanwege de mogelijke chemische invloed hiervan op het slangmateriaal.
  

Veiligheidsvoorzieningen
Een risicoanalyse bij het ontwerpen en constructie van hydraulische toepassingen zal leiden tot het reduceren van dit risico zoals:

• Heftige bewegingen ten gevolge van afscheuren van de slang of losraken van de verbinding.
• Ontsnappen van de hydraulische vloeistof onder hoge druk.
• Ontbranden van het medium in de nabijheid van ontstekingsbronnen.
• Dit kan voorkomen worden door te kiezen voor een ander ontwerp, of indien niet mogelijk, door het aanbrengen van omhullingen, afschermingen of systemen die de slangen vasthouden bij eventueel loskomen.
• Breng hydraulische slangenassemblages, wanneer dat enigszins mogelijk is, niet vlak bij een bedieningsplaats.
  

Opslag van slangen en slangenassemblage
Bij opslag van slangen en slangen assemblages kunnen de volgende factoren van invloed zijn:

• De opslag moet droog, koel en stofarm zijn, waar zonlicht niet in kan (veroudering door invloed van UV-straling)
• Temperatuur onder de 10°C moeten voor elastomeren worden vermeden, voor thermoplasten kunnen andere temperaturen relevant zijn. Een bewaartemperatuur tussen 15 en 25 °C met een relatieve luchtvochtigheid onder 65 procent wordt gezien als ideaal.
• Ozon tast de materiaaleigenschappen aan, bepaalde soorten lampen (kwiklampen en fluorescerende lichtbronnen) en vonkende apparatuur bevorderen de ozonproductie, vooral in combinatie met ontoereikende ventilatie.
• Vermijdt contact met agressieve vloeistoffen of dampen, zoals zuren, logen en oplosmiddelen.
• Bewaar slangen spanningsvrij (let op minimale buigstraal)
• De maximale bewaartijd voor slangen bedraagt vier jaar, en voor slangassemblages twee jaar.
  

Vervanging
Slangenassemblages zijn onderworpen aan een natuurlijke verouderingsproces en moeten regelmatig worden vervangen, ook als er uiterlijk geen gebreken zijn te constateren. Niet-tijdige vervanging van slangen assemblages is een van de meest voorkomende oorzaken van ongevallen bij hydraulische toepassingen. De maximale gebruiksduur van slangenassemblages mag doorgaans een periode van 6 jaar niet overschrijden, waarbij een eventuele bewaartijd van twee jaar is inbegrepen. Er kunnen zich echter situaties voordoen, afhankelijk van de toepassing (lage belasting en dergelijke) waarbij deze periode kan worden verlengd. Indien andere termijnen gelden (bijvoorbeeld bij extreme belastingen) dient de fabrikant van het eindproduct (waarin de slangassemblage is opgenomen) hiervan uitdrukkelijk melding te maken in de gebruikshandleiding.

NB: Pas slangen die reeds deel uitmaken van een slangassemblage niet opnieuw toe in een andere slangassemblage.Tevens is het verboden de slangen te maken met componenten die reeds gebruikt werden, dus slangen herstellen is volgens de Europese Norm EN 982 verboden.

Inspectie
Slangassemblages worden vaak toegepast in eindproducten die onder een specifieke regelgeving vallen, zoals machines en liften. De fabrikant van een dergelijk eindproduct ziet er op toe dat het door hem op de markt gebrachte eindresultaat voldoet aan essentiële veiligheids-en gezondheidseisen. Om vast te stellen of een hydraulisch systeem nar behoren functioneert, zal de fabrikant er goed aan doen de werking te beproeven. De fabrikant is immers productaansprakelijk voor fouten en gebreken in ontwerp, uitvoering en informatie die leiden tot letsels aan personen. Daarnaast heeft de werkgever de plicht er op toe te zien dat een de werknemers veilige arbeidsmiddelen ter beschikking worden gesteld. Controleer daarom specifiek voor de eerste in bedrijf name van het arbeidsmiddel of slangenassemblages goed en veilig functioneren. Arbeidsmiddelen (en dus ook de hierin verwerkte slangassemblages) moeten sowieso tenminste eenmaal per jaar worden onderzocht op hun goede en veilige werking. De werkgever mag dit behoudens bepaalde gevallen (torenkranen, heistellingen en mobiele kranen) zelf doen of er voor kiezen (bijvoorbeeld als hij de specifieke kennis niet in huis heeft) de werkzaamheden uit te besteden aan een deskundige op dat gebied.
Geconstateerde gebreken dienen onmiddellijk te worden verholpen.

Voorbeelden van mogelijke gebreken aan slangassemblages:

• Zichtbare beschadigingen
  Mechanische beschadigingen zoals schuurplekken, scheuren en kerven
  Onnatuurlijke vervormingen die zowel in drukloze toestand als onder druk kunnen optreden, zoals blaasvormingen, loslaten van lagen, knikken en drukplekken.
  Verweerdheid/broosheid van de buitenlaag zoals scheurtjesvorming, craquelé, enz.
  Lekken
  Beschadigingen aan de koppelingen (scheuren, corrosie, versleten of kapotte schroefdraad, enz)
• Onjuiste of slordige montage
  Deze kenmerkt zich meestal door het uit de koppeling glijden van de slang
• Niet zichtbare tekortkomingen
  Bijvoorbeeld het overschrijden van de opslag- en toepassingstermijn.
  

Bron : tekst uit aandrijftechniek “Aanbevelingen voor het gebruik van hydrauliekslangen " door RT Huigen Delft, aangevuld door persoonlijke nota’s.