In een hydraulisch systeem zit de slang zelden alleen. Ze moet verbonden worden met een pomp, een cilinder, een ventiel of een ander aggregaat. Dat gebeurt via koppelingen en fittingen — en die worden vastgeschroefd via draad. Klinkt eenvoudig, maar in de praktijk zijn er tientallen draadsoorten in omloop, en niet elke koppeling past op elke slang.

Dit artikel legt het uit: welke draadsoorten bestaan er, hoe herken je ze, en welke koppelingsfamilie gebruik je voor welke slang?

Waarom draadsoorten belangrijk zijn

Een verkeerde koppeling monteren is een van de meest voorkomende oorzaken van lekken in hydraulische installaties. Twee draden kunnen er visueel identiek uitzien maar toch fundamenteel anders zijn: een ander profiel, een andere hoek, een andere afdichtingsmethode. Als je een BSP-koppeling in een metrisch gewinde poort schroeft, lijkt het misschien te passen — maar je beschadigt de draad en de installatie zal vroeg of laat lekken.

Draadsoorten verschillen op drie vlakken:

Het draadprofiel (de hoek van de flanken: 55° of 60°) De stap of spoed (gemeten tussen 2 toppen) De afdichtingsmethode (conisch, vlakring, O-ring, metaal-op-metaal)

De belangrijkste draadsoorten in hydraulica

BSP — British Standard Pipe

BSP is de standaard in Europa en veruit de meest gebruikte draad in hydraulische installaties op dit continent. Er zijn twee varianten:

BSPP (G): parallelle draad. Dicht via een vlakring, O-ring of afdichtingsring in de poort. Draad zelf dicht niet. BSPT (Rc/R): tapered of conische draad. Draad loopt conisch op en dicht op zichzelf. Gebruikt in leidingwerk en bij lagere drukken.

BSP-draad heeft een Whitworth-profiel met 55° flankhoek. Herkenning: de stap en buitendiameter wijken af van metrische maten. Een 1/4" BSP heeft bijvoorbeeld een buitendiameter van 13,16 mm.

Metrisch (DIN) — ISO 8434-1 / DIN 2353

Metrische verbindingen zijn standaard in Europese machinebouw en hydraulica. Ze hebben een 60° flankhoek en worden afgesloten via een konus van 24° — soms gecombineerd met een O-ring (DKOS, vorm E) voor extra dichtheid.

Herkenning: metrische draad wordt aangeduid als M + diameter, bijvoorbeeld M14x1,5. De stap staat er altijd bij.

JIC / SAE — Joint Industry Council

JIC gebruikt een 37° konus die metaal-op-metaal afdicht. De konus zelf zorgt voor de dichtheid — geen ring, geen O-ring. De bevestigingsdraad is gebaseerd op UNF (Unified National Fine) met een 60° flankhoek.

JIC is de standaard in Noord-Amerika en komt ook in Europa voor in mobiele hydraulica en hoge-drukinstallaties. Herkenning: de 37° binnenkonus in de moer of poort is onderscheidend.

ORFS — O-Ring Face Seal

ORFS is ontworpen voor toepassingen waar lekvrij verbinden prioriteit is. De afdichting gebeurt via een O-ring op het platte vlak van de koppeling. Dit maakt ORFS bijzonder geschikt voor hoge drukken en omgevingen met veel trillingen.

ORFS-draad is gebaseerd op UNF (60°). Herkenning: het platte afdichtingsvlak met O-ring-groef in de koppeling.

NPT — National Pipe Taper

NPT is een conische draad met 60° flankhoek, gebruikelijk in Noord-Amerika. De draad zelf dicht door de conische oploop — PTFE-tape is aan te raden om de dichtheid te garanderen. NPT komt in Europa voor in pneumatiek en bij geïmporteerde machines.

Draadtype	Profiel	Afdichting	Typisch gebruik
BSP (G/BSPP)	Whitworth, 55°	Vlakring, O-ring of PTFE op parallel draad; taps draad dicht op zichzelf	Standaard Europese hydraulica, machinebouw, mobiele hydraulica
BSPT (Rc/R)	Whitworth, 55°	Conisch — draad zelf dicht	Leidingwerk, lagere drukken, waterinstallaties
Metrisch (DIN)	60° flank	Konus (24°) + O-ring of lensring	Europese hydraulica, machinebouw (DIN 2353/ISO 8434-1)
JIC / SAE (UNF)	Unified, 60°	37° konus metaal-op-metaal	Amerikaanse en mobiele hydraulica, hoge druk
ORFS (O-Ring Face Seal)	Unified, 60°	O-ring op plat vlak — lekvrij	Hoge druk, trillingsgevoelige installaties
NPT (National Pipe Taper)	Unified, 60°	Conisch — draad zelf dicht, PTFE aan te raden	Noord-Amerika, pneumatiek, lage druk hydraulica

Koppelingsfamilies bij Van de Calseyde

Eens je weet welk draadtype je nodig hebt, is de volgende vraag: welke koppelingsfamilie gebruik je voor jouw slang? Bij Van de Calseyde werken we met vier families, elk ontworpen voor specifieke slangnormen en drukklassen.

X — Standaard hydraulische koppelingen

De X-serie is de meest veelzijdige familie en geschikt voor gevlochten slangen (EN 853) met 1 of 2 staallagen. Voor gebruik op 4-staallaagslangen is de speciale huls S312T vereist — dezelfde koppeling, maar met een aangepaste huls die de hogere drukklasse aankan.

Slangnorm: gevlochten (EN 853) Staallagen: 1 of 2 (standaard), 4 (met S312T-huls) Techniek: zowel pellen als niet-pellen, afhankelijk van de huls Toepassing: standaard hydraulica, machinebouw, landbouw

DS — No-skive voor spiraalslangen

De DS-serie is ontwikkeld voor spiraalslangen (EN 856) en biedt het voordeel van no-skive montage: je hoeft de buitenmantel van de slang niet te pellen. Dit versnelt de montage en vermindert de kans op fouten. De DS-serie kan ook gebruikt worden op gevlochten slangen, maar dan is de UDS-huls verplicht.

Slangnorm: spiraal (EN 856), ook gevlochten met UDS-huls Staallagen: 4 of meer Techniek: no-skive (niet pellen) Toepassing: zware hydraulica, hogere doorvoer, snelle montage

HP — Interlock voor hoge druk

De HP-serie is de keuze voor de zwaarste toepassingen. De Interlock-techniek vereist dat zowel de binnen- als buitenmantel van de slang gepeld worden. Dit geeft een mechanisch erg sterke verbinding. Een groot voordeel: dezelfde koppeling wordt gebruikt voor zowel 4- als 6-staallaagslangen — alleen de huls verschilt.

Slangnorm: spiraal (EN 856) Staallagen: 4 of 6 (aparte huls per klasse, zelfde koppeling) Techniek: Interlock — binnen én buiten pellen Toepassing: zeer hoge druk, zware toepassingen, mijnbouw, offshore

J — Eendelige koppelingen

De J-serie bestaat uit eendelige koppelingen waarbij huls en koppeling geïntegreerd zijn. Dit maakt montage snel en compact. De J-familie is compatibel met gevlochten en spiraalslangen met 2 of 4 staallagen.

Slangnorm: gevlochten of spiraal Staallagen: 2 of 4 Techniek: skive, eendelig (huls geïntegreerd) Toepassing: snelle montage, compacte installaties

Familie	Slangnorm	Staallagen	Huls	Techniek	Toepassing
X	Gevlochten (EN 853)	1 of 2	Standaard / S312T voor 4 staallaag	Pellen / niet-pellen	Standaard hydraulica, machinebouw, landbouw
X	Spiraal (met S312T)	4	S312T (verplicht)	Niet pellen	Hogere druk
DS	Spiraal (EN 856)	4 of meer	Standaard DS-huls	Niet pellen	Zware hydraulica, hogere doorvoer
DS	Gevlochten (met UDS)	1 of 2	UDS (speciale huls)	Niet-pellen	Flexibel inzetbaar op gevlochten slang
HP	Spiraal (EN 856)	4 of 6	Aparte huls per staallaag	Interlock (binnen + buiten pellen)	Zeer hoge druk, zware toepassingen
J	Gevlochten of spiraal	2 of 4	Geïntegreerd (1-delig)	Niet-pellen	Snelle montage, compacte installatie

Hoe herken je een onbekend draadtype?

In de praktijk kom je regelmatig fittingen tegen zonder documentatie. Zo ga je te werk:

Meet de buitendiameter van de draad nauwkeurig met een schuifmaat. Tel het aantal draden over een lengte van 1 inch (25,4 mm) — dat geeft je de TPI (threads per inch). Controleer de flankhoek indien mogelijk: 55° wijst op BSP/Whitworth, 60° op metrisch, JIC, ORFS of NPT. Kijk naar de afdichtingsmethode: vlakring of O-ring = BSPP of ORFS; konus in de poort = metrisch of JIC; conische draad = BSPT of NPT. Bij twijfel: breng de fitting mee naar onze toonzaal. Wij identificeren ter plaatse welk draadtype het is en welke koppeling je nodig hebt.

Op pagina 18 van onze cataloog hebben we een handig overzicht van de meest courante draadsoorten. Met stap, diameters en gangen per inch.

Conclusie

Draadsoorten en koppelingsfamilies zijn geen bijzaak — ze bepalen of je installatie lekvrij blijft, de juiste drukklasse aankan en betrouwbaar blijft in de tijd. De combinatie van het juiste draadtype, de juiste koppelingsfamilie en de juiste huls is de basis van een correcte hydraulische verbinding.

Heb je een specifiek project of een onbekende fitting? Contacteer ons — we helpen je de juiste keuze maken.